Archive for Οκτώβριος 2009

Πολιτισμός και … Σουβλάκια

07/10/2009

H πρώτη ενέργεια του Πρωθυπουργού ήταν οι μετονομασίες και συγχωνεύσεις Υπουργείων.

Μια βασική αρχή υποστηρίζει ότι οι διοικητικές, λειτουργικές, παραγωγικές δομές, και δράσεις  Οργανισμών, επί συναφών αντικειμένων, μπορούν να συγχωνευθούν για βέλτιστη απόδοση και παραγωγικότητα. Πολλές εταιρείες και οργανισμοί ,πραγματικά απέδωσαν, όταν ανασχεδιάσθηκαν οι τομείς και διευθύνσεις κάτω από αυτό το πρίσμα, όταν συγχωνεύθηκαν, τροποποιήθηκαν, εγκαταλείφθηκαν ή εστάλησαν αλλού Τμήματα ή γραμμές παραγωγής.

Πως όμως ‘συγχωνεύεις’ τον Πολιτισμό ή την Παιδεία. Γιατί αν πολιτισμός είναι η σύνολη πνευματική, επιστημονική , καλλιτεχνική παραγωγή ενός έθνους, διαχρονικά,  η Παιδεία αποτελεί ολκό ψυχής που σκοπό έχει να «…αποσπάσει το παιδί από τον στενό οικογενειακό κύκλο, για να το παραδώσει στην κοινωνία, όπου θα πραγματώσει τον καλύτερό του εαυτό» (βλ. Σ. Ράμφου: Κυριακοδρόμιο, εκδόσεις Κέδρος 1985), συμβάλλοντας στην ανάπτυξη και συμβίωση του έθνους με τα άλλα. Η δε εκπαίδευση αποτελεί το διδασκόμενο, από τα εντεταλμένα όργανα της Πολιτείας, τμήμα της σύνολης Παιδείας και των εθνικών και ευρύτερα επιτευγμάτων Πολιτισμού.

Από αυτήν άποψη Παιδεία, Εκπαίδευση, Πολιτισμός είναι απολύτως συνυφασμένα και αχώριστα. Ποιός ‘νούς’ τόσα χρόνια ξεχώριζε αυτά με την ένταξη της Παιδείας σε ένα Υπουργείο, του Πολιτισμού σε άλλο και της Ερευνας (ΓΓΕΤ) σε τρίτο είναι ένα ερώτημα. που εύκολα απαντιέται και παρέπεμπει σε κομματικά και ατομικά βολέματα, που μια νέα κυβέρνηση ενδεχόμενα θα αντιλαμβανόταν και θα διόρθωνε.

Ομως η  συγχώνευση Πολιτισμού και Τουρισμού (Τουριστικής Ανάπτυξη) μας άφησε κυριολεκτικά άφωνους. Ποιός –εξ Εσπερίας σιγουρα, εγκέφαλος εισηγήθηκε και παρέσυρε τον Πρωθυπουργό σ’ αυτήν την κίνηση, είναι κάτι που μόνο παραπολιτικά μπορεί να απαντηθεί. Γιατί αυτόματα κατατάσσει τον Πολιτσμό 4.000 και πλέον,  χρόνων, σε ίση βαθμίδα με τον souvlaki, mousaka  και τον γκρηκ λαβερ (έλληνα καμάκι) που αφειδώς προτάσσουμε στους Ξένους Τουρίστες, χωρίς πλέον συρτάκι, αλλά υπό τον ήχο των πάσης φύσεως άναρθρων κραυγών, που εκφέρονται δίκην μελωδίας και στίχου.

Τοποθετώντας τον Πολιτισμό εκεί, οι εισηγητές τον θεωρούν κάτι εμπορεύσιμο, ελκυστικό προς άγραν του οβολού των τουριστών, προς τους οποίους θα προσφέρουμε ομοιώματα κυκλαδίτικων ειδωλίων, τσολιαδάκια και αναμνηστικά του Παρθενώνα, μαζί με αντίτυπα του Τσαρούχη ή του Μόραλη, όλα βεβαίως φτιαγμένα στην Κίνα, όπου παράγονται φθηνώτερα. Γιατί είναι άλλο πράγμα η εκμετάλλευση των καλλιτεχνικών και κάποιων πολιτιστικών επιτευγμάτων από τα μουσεία και τις πινακοθήκες και άλλο πράγμα η ταυτοποίηση Πολιτισμού – Τουρισμού.

Η Τέχνη ακολουθεί πάντα την ιστορική τροχιά της επιστήμης, γι’ αυτό και  δεν είναι από μόνη της ‘πολιτισμός’, χωρίς την προσαγορευτική συνιστπώσα της διανόησης , δηλαδή της επιστήμης. Συσχετίζοντας  τον Πολιτισμό με τον αριθμό εισαγωγής τουριστών , και όχι με την παιδεία, την πνευματική καλλιέργεια και εκπαίδευση, διαστρέφουμε ανεπανόρθωτα το Νόημά του και εκμηδενίζουμε την  χρησιμότητά του, τόσο σε εθνικό όσο και σε διεθνές επίπεδο, όπου είμαστε διαρκώς υπόλογοι.

Αντί λοιπόν να «συγχωνευθούν» τα Υπουργεία Πολιτισμού και Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων συγχωνεύθηκε ο πολιτισμός με τον τουρισμό για να παραχωρηθεί στους τουριστικούς πράκτορες που, με την σειρά τους, θα καθορίζουν, με βάση το θεμιτό κέρδος, τις πολιτισμικές προτεραιότητες.

Αλλά, δυστυχώς όπως λέει ο θυμόσοφος λαός , « η καλή ‘μέρα από το πρωϊ φαίνεται» .

Γιατί ούτε η νέα Κυβέρνηση θα λύσει τα Οικονομικά

02/10/2009

Ενα από τα προβλήματα που ενωρίς έθεσαν οι Ελληνες φιλόσοφοι ήταν ποιός άρχει. Ο  Πλάτων, επί παραδείγματι, κατηγορήθηκε από μικρόνοες Δυτικούς όπως ο Popper (με το σύγγραμμά του περί ανοικτής κοινωνίας) και ο μαθητής του τζογαδόρος Σόρος, ότι υποστηρίζει περίπου φασιστικού τύπου Πολιτείες με τους ‘φιλοσόφους’ του, ο δε Αριστοτέλης ως περίπου ολιγαρχικός με την ‘κυριαρχία των αρίστων’.  Ακόμη και ο Ηράκλειτος δεν ξέφυγε από τα βέλη των λογής λογής νεωτερικών παραδεισιολόγων.

Ο Υλισμός (ρεαλισμός) μαρξισμός, που εξυμνούν φανατικοί ενάντιοι στην ελληνική σκέψη, μπορεί να γίνει θεωρία κοινωνιολογίας, κρατισμός, θεωρία διαχείρισης ή στρατοπέδων, αλλά ποτέ φιλοσοφία. Αντίθετα η φιλοσοφία του Πλάτωνα, του Αριστοτέλη, του Ηράκλειτου , του Καντ ως καθαρά μεταφυσική μπορεί να γονιμοποιήσει την σκέψη. Ο Υπαρξισμός και οι παραφυάδες, ως μη οντολογικά θεμελιωμένες, μπορούν να παραμείνουν στα πλαίσια των ‘αναγκών’ ή των ψυχιατρείων.

Αριστος κατά την ελληνική έννοια, είναι ο καλλίτερος στο είδος του. Αριστοκρατία κατά συνέπεια είναι το σύστημα διοίκησης από ηγεσίες φωτισμένες, πρωτοπορίες , αν θέλετε, που δεν επιβάλλονται αλλά είναι νομιμοποιημένες από τον Δήμο (λαό). Ταυτόχρονα, όμως,  Πολιτεία και Πολίτες ευρίσκονται μόνο στον χώρο του Ιερού. Ο άνθρωπος δεν είναι μόνο πολιτικό, αλλά αυτονόητα Ιερό Ον. Επί πλέον εισάγουν, σε αντίθεση με τις μυθολογικές κοινωνίες ένα άλλο είδος Λόγου: τον Κριτικό Λόγο και μάλιστα με ρητή αναγνώριση και υπεράσπιση του Ετερου Λόγου. Της ετερότητος δηλαδή των ανθρώπων.

Θεσμισμένη στον χώρο του Ιερού και της ετερότητος, η κοινωνία δεν θεσμίζεται πάνω στις ‘ανάγκες’ του ανθρώπου, οι οποίες ούτε γνωστές είναι ούτε σταθερές, αλλά ένα απλό επιχειρησιακό στοιχείο της δομής της κοινωνίας και κατά συνέπεια δεν συνιστούν πυρήνα πολιτισμού (Βλ. Γιάννη Γεράση: Η άρθρωση της εποχής- εκδόσεις Ροές 1991).

Οι ‘ανάγκες’ ακόμη και οι βιολογικές αποτελούν αντικείμενο απλής διαχείρισης (μέριμνας) της πολιτειακής τεχνοδομής. Από την στιγμή που οι νεωτερικοί, τύπου Πόππερ, αποφάσισαν να μετατρέψουν την διαχείριση των αναγκών σε νοηματοδοτικό χαρακτήρα τοπικού ή παγκοσμίου επιπέδου και διατύπωσαν Διαχειριστικό Λόγο, η κοινωνία έπαψε να θεμελιώνεται οντολογικά στον τόπο του Ιερού, οι άνθρωποι μετεβλήθησαν σε άτομα άβουλα με γαστέρα πρός χόρταση και σε … στατιστικά.

Συνέπεια των ανωτέρω είναι η δημιουργία μεγάλων κρατικιστικών και κομματικών συγκεκτρωτικών δομών σύμφωνα με το Λενινιστικό μοντέλο, ανεξάρτητα από το πολιτικό σύστημα και ο παραμερισμός της αξιοκρατίας (τουλάχιστον σε θέσεις κλειδιά). Διότι οι διοικητικές διαχειριστικές δομές δημιουργούν πλέγματα διατάξεων, συμβάσεων και νόμων που σκοπό έχουν την διαιώνιση της παρουσίας και εξουσίας τους. Και επειδή η διαιώνιση και το ατομικό όφελος απαιτεί προβλέψεις, συνεργάζονται με τις αντίστοιχες κομματικές δομές δημιουργώντας ατυπα υπερπλέγματα σε ύψιστο διαπλεκόμενο βαθμό.

Το πρόβλημα εντείνεται όταν αποκτούν αμφότερες, την ψευδαίσθηση ότι η διαχείριση μπορεί να υποκαταστήσει την έννοια της κοινωνίας και της πολιτικής (Βλ. Μ.Δανέζη – Σ. Θεοδοσίου: το Μέλλον του Παρελθόντος μας- Εκδόσεις Δίαυλος 2005). Και έτσι έχουμε τα κόμματα είτε ως φιλελεύθερα είτε ως σοσιαλιστικά να ευαγγελίζονται (για τις αυριανές εκλογές) αποκλειστικά οικονομικίστικα πιστεύω και να προσπαθούν να νοηματοδοτήσουν, με αυτόν τον άξεστο τρόπο, την κατ’ αυτά Πολιτεία και να υφαρπάξουν την ψήφο που θα τους προσδώσει νονιμοποιημένη γενική εντολή εξουσίας και όχι διαχείρισης Οικονομίας.

Αλλά ακόμη και στον χώρο της οικονομίας τα κόμματα διαχείρισης δεν έχουν ούτε όραμα, αλλά ούτε διαφορές ‘οικονομικών’ μοντέλλων, μια και αυτά αποτελούν απλές τεχνοκρατικές ρυθμίσεις. Γιατί Οικονομία σημαίνει τους, του Οίκου, Νόμους, δηλαδή την Δικαιοσύνη, που είναι επέκεινα της διαχείρισης· ευρίσκεται δηλαδή στο «θεσμικό, ηθικό, γλωσσικό, επιστημονικό, πλαίσιο κάθε κοινωνίας» (βλ. Γιάννη Γεράση, Η Ελλάδα στην δίνη της οικονομικής κρίσης). Δηλαδή στον χώρο του πολιτισμού ήτοι της Πολιτείας.

Συνεπώς είναι αδύνατη η επίλυση των οικονομικών προβλημάτων από διαχειριστικού τύπου κομματικές δομές. Καί είναι έωλες οι προσπάθειες των δύστυχων Υπουργών Οικονομίας να προσπαθούν εναγωνίως να δημιουργήσουν «ανάπτυξη» και να προσελκύσουν ‘επενδύσεις’ από την Επανάσταση του ’21 και εντεύθεν.